Rzecz o języku. Zdanie o zdunie

Czytaj dalej
Fot. Slawomir Mielnik, Polska Press
Profesor Jan Miodek

Rzecz o języku. Zdanie o zdunie

Profesor Jan Miodek

Kto zna język rosyjski, ten wie, że odpowiednikiem naszego „budynku” jest „zdanie” (wym. „zdańije”), przylegające brzmieniowo do naszego „zdania” - „wypowiedzenia, myśli wyrażonej słowami”, „zespołu wyrazów powiązanych na podstawie gramatycznych zależności”, „mniemania, poglądu, opinii, sądu o kimś lub o czymś”. To modelowy wręcz przykład wspólnego rodowodu słowa, które w pokrewnych językach ostatecznie inaczej wyewoluowało. Jeśli jednak w pełni racjonalnie potraktujemy zdanie jako konstrukcję wyrazową - wszak mówimy w gramatyce o budowie zdania! - owa wspólnota etymologiczna stanie się oczywista. Kluczem zaś do jej pełnego uświadomienia sobie jest prasłowiański czasownik „zdati” o znaczeniu „budować, lepić, formować z gliny itp. ściany, naczynia” (w chorwackim i serbskim „zidati” - „murować, budować”).

A gdy z prymarnej parafrazy znaczeniowej czasownika „zdati” wysupłamy zdanie „lepić, formować z gliny”, równie oczywiste staje się pokrewieństwo naszego i rosyjskiego „zdania” ze „zdunem” - pierwotnie „rzemieślnikiem, który lepi coś z gliny - piece, garnki”, dziś - wyłącznie „rzemieślnika stawiającego piece i zajmującego się ich konserwacją”, bo „rzemieślnik wyrabiający naczynia z gliny” to we współczesnej polszczyźnie garncarz.

Pozostało jeszcze 57% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa promocyjna

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 2,46 zł dziennie.

Profesor Jan Miodek

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.gazetawroclawska.pl

cena obniżona -50%

Dostęp do gazety online na 30 dni za połowę ceny

20,00 40,00

Czytaj aktualną gazetę w formacie PDF bez wychodzenia z domu. Pobierz ją i podziel się z bliskimi. Bądźcie na bieżąco z informacjami!

Kup teraz

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2020 Polska Press Sp. z o.o.