.

Historia w przestrzeni publicznej

Wystawa Kaźń Profesorów Lwowskich. Wzgórza Wuleckie 1941 Wystawa Kaźń Profesorów Lwowskich. Wzgórza Wuleckie 1941
.

Działania ekspozycyjne Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN we Wrocławiu

Wojciech Trębacz : Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej w latach 2000-2016; Naczelnik OBUWiM IPN we Wrocławiu

Od początku istnienia Instytutu Pamięci Narodowej istotną rolę odgrywała działalność naukowa, edukacyjna i wydawnicza. Z punktu widzenia wizerunkowego była to rola wręcz kluczowa. W latach 2000-2016 zadania te realizowano w ramach szczególnego pionu jakim było Biuro Edukacji Publicznej. Szczególnego, ponieważ powstało Biuro, które wykorzystując często unikatowy, niebadany i niedostępny formalnie materiał archiwalny, w sposób synergiczny miało przekazywać wiedzę o niedawno minionych dziejach.

Jaskrawym i najbardziej wyraźnym przykładem tych działań stały się wystawy historyczne. Ograniczając się tylko do wymienienia nie sposób pominąć takich ekspozycji jak:
„Straceni na Dolnym Śląsku w latach 1944-1956”. Centralne miejsce na wystawie zajmowało kilkadziesiąt brzozowych krzyży, na których były umieszczone zdjęcia skazanych i zmarłych w więzieniach dolnośląskich. Towarzyszyły im informacje o datach i okolicznościach represji oraz szereg dokumentów związanych z szeroko rozumianym aparatem represji w realiach stalinowskiego systemu politycznego. Ogromne wrażenie robiły listy pożegnalne „zamordowanych w majestacie prawa”, które najczęściej nigdy nie docierały do rodzin.

„Walczyliśmy o nową Polskę, Polskę dla wszystkich” – por. Mieczysław Bujak (1926–1951)”. Ekspozycja poświęcona por. Mieczysławowi Bujakowi, skazanemu na karę śmierci w sfingowanym procesie politycznym.

„Losy Polaków. Historia rodziny Lazarowiczów”. Jej rolą było przywrócenie społecznej świadomości historycznej rodziny z jednej strony niezmiernie zasłużonej dla niepodległości Polski, z drugiej ciężko doświadczonej represjami nazistowskimi i komunistycznymi. Rodziny, której historia obrazuje głębokie przywiązanie Polaków do wartości takich jak niepodległość, suwerenność państwowa, wolność i prawa człowieka.

Mówiąca tytułem „Człowiek – człowiekowi... obozy na terenie Dolnego Śląska i Opolszczyzny w czasie II wojny światowej” i powiązana z nią „Miejsca represji i kaźni na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie w latach 1939-1956”.

Te pierwsze, tworzone z dużym zaangażowaniem emocjonalnym, ekspozycje są godne szczególnej uwagi ponieważ grupa pracowników BEP realizowała przedsięwzięcia nie tylko od strony merytorycznej, ale były one wprost „klejone” i montowane w surowych warunkach „garażowych” oraz instalowane bezpośrednim wysiłkiem fizycznym w miejscach wernisaży. Niezbędnym jest wspomnienie nazwisk osób, które odegrały newralgiczną rolę w tych pracach: Roberta Klementowskiego, Sylwii Krzyżanowskiej, Krzysztofa Szwagrzyka, Wojciecha Trębacza oraz Tomasza Balbusa, Stanisława A. Bogaczewicza, Moniki Kała, Łukasza Kamińskiego.

W tych latach powstało wiele ważnych prezentacji wystawienniczych, czasami kilka każdego roku. Wspomnę tylko o kilku: „Breslau – 1945 – Wrocław” – poprzez dokumenty i zdjęcia ilustruje rok 1945; „Represje wobec Kościoła katolickiego na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie w latach 1945–89” – obrazuje czas zmagań Kościoła katolickiego z komunistycznym system totalitarnym i pokazuje metody, jakimi posługiwał się aparat państwowy w stosunku do Kościoła i religii; „Zgasło słoneczko ludzkości. Reakcje społeczeństwa polskiego na śmierć Stalina” - plansze przedstawiają sylwetkę Stalina, kult jednostki, akcje propagandowe, socrealizm, Polskę i świat w dobie stalinowskiej; „Skazani na karę śmierci w czasach stalinowskich i ich losy” - głównym tematem ekspozycji były dramatyczne losy Polaków, którzy nie godzili się z komunistyczną okupacją, skazanych na karę śmierci w okresie powojennym – konspiratorów i żołnierzy podziemia niepodległościowego w jednym z „czarnych” okresów polskiej historii.

22 lipca 2006 r. na wrocławskim rynku stanęła plenerowa wystawa „Twarze wrocławskiej bezpieki”. Bez błędu w analizie można określić jej rezonans jako gigantyczny. Decyzją ówczesnego Prezesa IPN Janusza Kurtyki stała się ona formatem, według którego stworzono kilkadziesiąt praktycznie analogicznych wystaw w całej Polsce. Na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie powstały jeszcze: „Ludzie UB”; „Twarze opolskiej bezpieki”; „Twarze jeleniogórskiej bezpieki”; „Twarze średzkiej bezpieki”. Wystawa ta jednocześnie dała początek serii imponujących wystaw plenerowych, takich jak: „Stan wojenny na Dolnym Śląsku”; wykonana w ramach projektu „Rok Kultury Niezależnej” – „Kontrkultura. Graffiti - Happening”; niecodzienny mur betonowy czyli „Postulaty sierpniowe” czy też monumentalna „Kaźń Profesorów Lwowskich. Wzgórza Wuleckie 1941”. Przygotowana w 70. rocznicę mordu polskich profesorów we Lwowie prezentuje wydarzenia roku 1941 w szerszym kontekście miejsca Lwowa na przedwojennej mapie Polski, działań okupantów zmierzających do likwidacji polskich elit oraz przejawów szczególnej więzi łączącej Lwów i Wrocław. Została przygotowana w czterech językach: polskim, angielskim, niemieckim i ukraińskim.

Miejscem wernisaży była najczęściej przestrzeń wrocławskiego rynku. Jednak prezentacje wystawiennicze miały miejsce w wielu innych miejscowościach Polski i Europy. W zdecydowanej większości w ważnych, centralnych miejscach. Wysiłkiem OBEP było prezentowanych jeszcze przynajmniej kilkanaście innych wystaw w plenerze i przestrzeni zamkniętej, z zaangażowaniem wielu, niewymienionych tutaj osób. Wszystkie te projekty wpisały się znakomicie w założenia public history i potwierdzały bardzo dobre wykorzystanie przez IPN zasobów ludzkich i materialnych na przestrzeni minionych 20 lat.

.

plus.gazetawroclawska.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2021 Polska Press Sp. z o.o.