.

Biuro Lustracyjne IPN

Spotkanie z osobami rozpracowywanymi przez organy bezpieczeństwa państwa Spotkanie z osobami rozpracowywanymi przez organy bezpieczeństwa państwa
.

Prokurator Elżbieta Kozłowska-Włodarek Naczelnik Oddziałowego Biura Lustracyjnego

Biuro Lustracyjne, a co za tym idzie Oddziałowe Biuro Lustracyjne, zostało powołane w roku 2007. Powszechnie kojarzone jest z weryfikacją oświadczeń lustracyjnych. Od początku istnienia prokuratorzy naszego biura przeprowadzili ponad 10 000 takich spraw, a ponad 200 toczyło się przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu.

Weryfikacja oświadczeń lustracyjnych jest jednym z kilku zadań, jakie realizuje oddziałowe biuro. Pion lustracyjny, na podstawie Ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, odpowiada również za przygotowanie i publikację w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej IPN (http://katalog.bip.ipn.gov.pl/) trzech katalogów historycznych: funkcjonariuszy, pracowników i żołnierzy aparatu bezpieczeństwa (art. 52a pkt 6 ustawy o IPN); sporządzany na podstawie akt osobowych oraz kart przebiegu służby znajdujących się w zasobie IPN; osób „rozpracowywanych” przez organy bezpieczeństwa państwa (art. 52a pkt 7 ustawy o IPN); kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL (art. 52a pkt 8 ustawy o IPN), powstający w oparciu o materiały z archiwów zewnętrznych.

Ponadto Biuro publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej IPN informacje o dokumentach znajdujących się w zasobie Archiwum IPN, wytworzonych przez organy bezpieczeństwa państwa, które odnoszą się do osób pełniących funkcje publiczne wymienione w art. 22 ust. 1 pkt. 1-17 oraz pkt. 20 i 21 Ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. Zgodnie z art. 24 ww. ustawy, informacje dotyczące tychże osób są udostępniane w BIP IPN przez okres pełnienia przez nie funkcji publicznych.

Do końca 2019 r. biuro przygotowało informacje o 1394 osobach publicznych, 2277 osobach pełniących kierownicze stanowiska partyjne i państwowe PRL, 7533 funkcjonariuszach organów bezpieczeństwa państwa, i ponad 1100 osobach rozpracowywanych przez te organy.

Wśród publikowanych katalogów na szczególną uwagę zasługuje katalog osób rozpracowywanych. Zawiera on dane osób, wobec których zachowały się dokumenty świadczące o tym, że organy bezpieczeństwa państwa zbierały o nich informacje na podstawie celowo gromadzonych danych, w tym w sposób tajny, jednocześnie wobec osób tych nie stwierdzono istnienia dokumentów świadczących, że były one pracownikami, funkcjonariuszami, żołnierzami organów bezpieczeństwa lub współpracowały z tymi organami. Podstawą do poszukiwań i opracowania wpisu w katalogu są wyłącznie informacje zawarte w dokumentach przechowywanych w zasobie archiwalnym IPN.

Dane mogą być opublikowane po uzyskaniu pisemnej zgody osoby, której wpis ma dotyczyć, a w przypadku osób nieżyjących na podstawie pisemnej zgody osoby najbliższej zmarłego (w rozum. art. 115 § 11 Kodeksu karnego), decyzji Prezesa IPN – w przypadku bezsprzecznego ustalenia braku osób uprawnionych do wyrażenia zgody lub po upływie co najmniej 20 lat od śmierci osoby, której ma dotyczyć wpis – bez ustalania żyjących najbliższych i pozyskiwania ich zgody.

Dlaczego katalog osób „rozpracowywanych” jest wyjątkowy? W preambule do ustawy o IPN określono przesłanki oraz cele, jakim ma służyć ten akt prawny, a tym samym Instytut Pamięci Narodowej – są wśród nich: „zachowanie pamięci o ogromie ofiar, strat i szkód poniesionych przez Naród Polski…”, „patriotyczne tradycje zmagań Polaków”, „czyny obywateli dokonywane na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i w obronie wolności oraz godności ludzkiej…”. Każda z przywołanych tu okoliczności ma swoje odbicie w którymś z życiorysów zamieszczonych w katalogu „rozpracowywanych”. Jednak nie przedstawiamy w nim tylko czołowych działaczy podziemia i opozycji, ale przede wszystkim osoby z „dalszych szeregów”, których nazwiska nie są powszechnie znane – od żołnierzy AK straconych pod koniec 1944 r., poprzez organizatorów „zbiorowego słuchania Radia Wolna Europa” oraz „siejących wrogą propagandę” w opowiadanych dowcipach, aż po uczniów i studentów podejrzewanych o przynależność do „nielegalnych organizacji”, czy kolporterów wydawnictw bezdebitowych. Byli oni inwigilowani, niektórych aresztowano, innych zastraszano lub zwalniano z pracy, kolejnym nie wydawano paszportu. Ich biogramy składają się na historię Polski, pokazaną w mikroskali losów i zmagań pojedynczego człowieka.

Katalog „rozpracowywanych” to szczególny wyraz pamięci oraz forma publicznego uhonorowania wielu anonimowych Polaków, bez których nie byłoby wielkich zrywów.

Nasze biuro cyklicznie organizuje spotkania z osobami rozpracowywanymi przez organy bezpieczeństwa państwa, pragnąc przybliżyć pracę nad tym katalogiem. Odbyły się spotkania dedykowane działaczom wrocławskim, opolskim, a także specjalne, poświęcone kobietom, aby je docenić, uhonorować i podziękować za ich postawę, zaangażowanie i odwagę jaką się wykazały, prowadząc działalność społeczną i polityczną w tak trudnym dla kraju okresie, ponosząc niejednokrotnie ogromne straty.

.

plus.gazetawroclawska.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2021 Polska Press Sp. z o.o.